از رنگ تا نشاط؛ نوار چسب‌ واشی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

در دهه‌های اخیر، چسب واشی (Washi Tape)  به‌دلیل زیبایی، تنوع طرح و چسبندگی ملایمش، به یکی از ابزارهای پرکاربرد در دنیای خلاقیت و دکوراسیون و هم‌چنین محیط‌های آموزشی تبدیل شده است و از آن استفاده‌های بسیاری می‌شود که از جمله‌ی آن می‌توان به طراحی بولت‌ژورنال، اسکراپ‌بوکینگ، دکور دیوار، طراحی کاردستی و حتی تزئین وسایل شخصی استفاده کرد.

قابلیت شست‌وشو و مقاومت نسبی در برابر رطوبت، این چسب‌ها را به گزینه‌ای ایده‌آل برای پروژه‌های خلاقانه تبدیل کرده است.  در این مقاله، به بررسی تاریخچه، ویژگی‌ها، کاربردها و تکنیک‌های استفاده از چسب واشی می‌پردازیم و راه‌های خلاقانه به‌کارگیری آن را در هنر و دکوراسیون بررسی خواهیم کرد؛ پس با ما همراه باشید.

چسب واشی چیست؟

چسب واشی (Washi Tape) نوعی نوار چسب تزئینی و کاغذی است که ریشه در فرهنگ سنتی ژاپن دارد. واژه‌ی  washi  از ترکیب دو کلمه‌ی ژاپنی wa (به‌معنای ژاپنی) و shi (به‌معنای کاغذ) گرفته شده است. در واقع این ابزار، به نوعی کاغذ دست‌ساز سنتی اشاره دارد که با استفاده از الیاف گیاهانی مانند درخت توت، بامبو، کنف یا برنج تهیه می‌شود. این نوع کاغذ به دلیل بافت خاص و دوام بالا، از دیرباز در هنرهای ژاپنی مانند خوشنویسی، اوریگامی و طراحی سنتی کاربرد داشته است و حالا چند سالی است که جهانی شده است.

چسب واشی با استفاده از همین کاغذها ساخته شده و به شکل نواری باریک یا پهن با پشت چسب‌دار تولید می‌شود. برخلاف نوار چسب‌های پلاستیکی معمولی، چسب واشی سبک، نیمه‌شفاف، قابل نوشتن و بسیار انعطاف‌پذیر است. یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن این است که بدون نیاز به قیچی می‌توان آن را به راحتی با دست برید و هنگام جدا کردن از سطوح، اثری از چسب یا آسیب برجای نمی‌گذارد.

ویژگی‌های چسب واشی

به برخی از ویژگی‌های این چسب اشاره کرده‌ایم، حالا به تفضیل درباره‌ی آن می‌نویسیم. برای مثال همان‌طور که در پاراگرافِ قبلی گفته شد، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های چسب واشی، قابلیت جدا شدن آسان آن از سطوح مختلف است. این چسب‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که پس از جدا شدن، اثری از چسب یا لکه بر جای نمی‌گذارند و این ویژگی باعث می‌شود که برای تزئین موقت دیوارها، دفترها، یا وسایل شخصی بسیار مناسب باشند.

چسب واشی از کاغذ نازک و سبک ساخته شده است که به راحتی با دست قابل پاره شدن است. این ویژگی استفاده از آن را ساده و سریع می‌کند و سبب می‌شود تا بدون نیاز به ابزارهای برش مانند قیچی، بتوان با آن کار کرد. این خصوصیت به‌خصوص برای کودکان اهمیت دارد و سبب می‌شود تا والدین بتوانند بدون نگرانی این ابزار را در اختیار کودکِ خود قرار دهند.

هم‌چنین سطح چسب واشی به گونه‌ای است که می‌توان با انواع خودکارها و ماژیک‌ها روی آن نوشت. این ویژگی آن را برای برچسب‌گذاری، یادداشت‌نویسی و تزئین دفترها بسیار کاربردی می‌کند.

چسب‌های واشی در انواع طرح‌ها، رنگ‌ها و عرض‌های مختلف تولید می‌شوند. از طرح‌های ساده و مینیمال تا الگوهای پیچیده و فانتزی، این تنوع به کاربران امکان می‌دهد تا بر اساس سلیقه و نیاز خود، انتخاب مناسبی داشته باشند. البته این چسب اگرچه دارای چسبندگی کافی برای نگه‌داشتن روی سطوح مختلف است، اما این چسبندگی موقتی است و نمی‌توان برای مدت زمان طولانی از آن استفاده کرد.

یک نکته‌ی بسیار مهم، این است که از آن‌جا که چسب واشی، از الیاف طبیعی تهیه می‌شود، هیچ آسیبی به محیطِ زیست نزند و کاملا دوست‌دارِ آن باشند. به همه‌ی اینها این نکته را نیز اضافه کنید که اگرچه این چسب‌ها کاملاً ضدآب نیست، اما مقاومت نسبی در برابر رطوبت دارد و می‌توانید از این خصوصیتِ آن نیز بهره ببرید.

کاربردهای چسب واشی

چسب واشی به دلیل ویژگی‌های خاصی مانند تنوع طرح، سهولت استفاده و قابلیت جداسازی بدون آسیب، در حوزه‌های مختلفی به کار می‌رود. این کاربردها هم در زمینه‌های هنری و تزئینی و هم در امور روزمره و کاربردی قابل مشاهده‌اند. در ادامه به مهم‌ترین کاربردهای آن می‌پردازیم:

کاردستی، هنرهای دستی و خلاقیت‌های شخصی: یکی از رایج‌ترین استفاده‌های چسب واشی در پروژه‌های هنری و DIY (Do It Yourself – خودت بساز) است. علاقه‌مندان به کارهای دستی از آن برای افزودن الگوها و رنگ‌های زیبا به آثار خود استفاده می‌کنند. از جمله‌ی این استفاده می‌توان به طراحی و تزئین اسکرپ‌بوک (دفتر خاطرات تصویری)،  ساخت کارت تبریک، کارت دعوت عروسی یا تولد، تزئین قاب عکس‌های دست‌ساز،  طراحی جلد دفترها و نوت‌بوک‌ها با طرح‌های شخصی‌سازی‌شده و هم‌چنین  ایجاد قاب‌بندی‌های زیبا برای نقاشی یا عکس‌ها اشاره کرد.

دفتر برنامه‌ریزی و بولت ژورنال (Bullet Journal): در دنیای برنامه‌ریزی و ژورنال‌نویسی، چسب واشی به‌عنوان یک ابزار تزئینی و کاربردی شناخته می‌شود و می‌توان از آن برای جدا کردن بخش‌های مختلف در یک دفتر،  کدگذاری رنگی برای دسته‌بندی کارها (مثلاً رنگ خاص برای کارهای کاری، خانوادگی، یا شخصی) و  ساخت جدول‌های هفتگی یا ماهانه اشاره کرد. همچنین این ابزار امکانِ برجسته‌سازی یادآوری‌ها یا نکات مهم را نیز به شما می‌دهد.

دکوراسیون منزل و محل کار: چسب واشی می‌تواند به عنوان یک ابزار کم‌هزینه و خلاقانه برای تزئین فضاهای داخلی خانه یا دفتر مورد استفاده قرار گیرد. مسئله‌ی مهم آن، این است که به دلیل جدا شدن آسان بدون آسیب به سطوح، استفاده از این ابزار، انتخابی عالی برای اجاره‌نشین‌هاست.

بنابراین اگر می‌خواهید فضای زندگی یا کار خود را با هزینه‌ای اندک تغییر دهید، می‌توانید از این چسب‌ها برای طراحی قاب و قاب‌بندی دیوارها استفاده کنید، بدون نیاز به میخ یا رنگ می‌توانید دست به  تزئین کلیدهای برق، گلدان، ظروف، یا جعبه‌های نگهداری بزنید، قابِ آینه یا لوازم‌التحریرهای روی میزِ خود را تزئین کنید یا روی دیوار نقش‌های تکرار شونده بکشید.

بسته‌بندی و هدیه‌آرایی: یکی دیگر از استفاده‌های چسب واشی این است که می‌تواند جایگزین مناسبی برای روبان‌ها و چسب‌های ساده در بسته‌بندی هدایا باشد و  استفاده از آن می‌تواند بسته‌بندی را شخصی‌تر و خاص‌تر کند. پس با این چسب‌ها جعبه‌های هدیه‌ی خود را تزئین کنید یا کارت‌های تبریک درست کنید یا حتی نامه‌های خود را با شیوه‌ای هنری به دستِ‌ دیگران برسانید.

نظم‌دهی و برچسب‌گذاری: یکی دیگر از استفاده‌های عملی چسب واشی در نظم‌دهی وسایل است. می‌توان با استفاده از رنگ‌ها و طرح‌های مختلف، بخش‌های متفاوتی را مشخص کرد. برای مثال دست به  علامت‌گذاری کابل‌های برق و شارژرهای خود کنید تا هیچ‌گونه اشتباهی صورت نگیرد یا اسناد و پوشه‌های خود را دسته‌بندی کنید. حتی می‌توانید از این چسب‌ها به‌عنوانِ برچسب برای ظروفِ مختلفِ آشپزخانه‌ی خود استفاده کنید.

چسب واشی و ارتقای خلاقیتِ کودکان

چسب واشی به‌عنوان یک ابزار هنری ساده و در عین حال بسیار خلاقانه، می‌تواند نقش مهمی در پرورش خلاقیت کودکان ایفا کند. این چسب‌ها به کودکان کمک می‌کند تا مهارت‌های حرکتی ظریف خود را تقویت کنند. بریدن، چسباندن و تنظیم نوارها نیازمند دقت و کنترل دست است و این فرآیندها به بهبود هماهنگی چشم و دست کودکان کمک می‌کند.

علاوه بر آن این چسب، با طرح‌ها و رنگ‌های متنوع، بستری مناسب برای ابراز خلاقیت و تخیل کودکان فراهم می‌کند؛ ضمن آن‌که در فرآیند طراحی و اجرای پروژه‌های هنری با چسب واشی، کودکان با چالش‌هایی مواجه می‌شوند که نیازمند تصمیم‌گیری و حل مسئله هستند. این تجربه‌ها به توسعه مهارت‌های شناختی و تفکر انتقادی آن‌ها کمک می‌کند.

اگر می‌خواهید از این ابزار برای افزایشِ مهارت‌های کودک خود بهره بگیرید، می‌توانید از آن برای آموزش اشکال هندسی، الگوها، رنگ‌ها و حتی حروف و اعداد استفاده کنید. هم‌چنین فعالیت‌های هنری گروهی با استفاده از چسب واشی، فرصتی برای کودکان فراهم می‌کند تا مهارت‌های اجتماعی خود را تقویت کنند.

چسب واشی در محیط‌های آموزشی و مدرسه

چسب واشی، با رنگ‌ها و طرح‌های متنوع و قابلیت چسبندگی موقت، به ابزاری خلاقانه و کاربردی در محیط‌های آموزشی نیز تبدیل شده است. این نوارهای تزئینی نه‌تنها به زیباسازی فضاهای آموزشی کمک می‌کنند، بلکه در سازماندهی، آموزش مفاهیم و افزایش تعامل دانش‌آموزان نیز نقش مؤثری دارند. چند کارکرد این چسب را در فضاهای آموزشی با هم بررسی کنیم:

1. کدگذاری کتاب‌ها: استفاده از چسب واشی با رنگ‌های مختلف برای نشانه‌گذاری کتاب‌ها بر اساس ژانر یا سطح مطالعه، به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا به‌راحتی کتاب‌های موردنظر خود را پیدا کنند.
2. علامت‌گذاری جزوات و کتاب‌های درسی: با استفاده از چسب واشی، می‌توان بخش‌های مهم کتاب‌ها و جزوات را به‌صورت بصری برجسته کرد.  این امر به مرور و یادگیری مؤثرتر کمک می‌کند.
3. زیباسازی دفترچه‌ها و لوازم‌التحریر: دانش‌آموزان می‌توانند با چسب واشی، دفترچه‌ها، خودکارها و سایر لوازم‌التحریر خود را تزئین کرده و حس مالکیت و انگیزه‌ی بیشتری برای استفاده از آن‌ها پیدا کنند.
4. ساخت تقویم دیواری یا برنامه‌ریز: با استفاده از چسب واشی، می‌توان تقویم‌های دیواری یا برنامه‌ریزهای شخصی‌سازی‌شده ایجاد کرد که به مدیریت زمان و برنامه‌ریزی کمک می‌کند.
5. ایجاد خطوط راهنما روی وایت‌برد: با چسباندن چسب واشی روی وایت‌برد، می‌توان خطوطی برای نوشتن منظم‌تر ایجاد کرد، که به‌ویژه در آموزش خط و نگارش مفید است.
6. ساخت پروژه‌های علمی و هنری: چسب واشی می‌تواند در ساخت مدل‌ها، نمودارها و سایر پروژه‌های علمی و هنری به‌عنوان عنصر تزئینی و کاربردی مورد استفاده قرار گیرد.

جایگاه چسب واشی در هنرِ معاصر

در سال ۲۰۰۶، شرکت ژاپنی Kamoi Kakoshi، که پیش‌تر در زمینه تولید نوارهای صنعتی فعالیت می‌کرد، با الهام از درخواست سه زن هنرمند برای تولید نوارهای رنگی و طرح‌دار، اولین چسب واشی را تولید کرد. پس از معرفی اولیه، چسب واشی به سرعت در میان هنرمندان، طراحان و علاقه‌مندان به کارهای دستی در ژاپن محبوب شد. با گذشت زمان، این محبوبیت به سایر کشورها نیز سرایت کرد.

بدین ترتیب چسب واشی نه تنها در پروژه‌های خانگی و دکوراسیون مورد استفاده قرار می‌گیرد، بلکه در هنر معاصر نیز جایگاه ویژه‌ای یافته است. این چسب با ویژگی‌هایی مانند رنگ‌بندی متنوع، قابلیت جداسازی آسان و بافت خاص، به هنرمندان امکان می‌دهد تا آثار خلاقانه و منحصربه‌فردی خلق کنند. از نصب‌های بزرگ در فضاهای عمومی تا آثار کوچک در دفترچه‌های هنری، این ماده به یکی از ابزارهای محبوب در هنر معاصر تبدیل شده است.

ورونیکا هربر (هنرمند نیوزویکی) یکی از پیشگامان استفاده از چسب واشی در هنر است. او با استفاده از این چسب، نصب‌های هنری بزرگی را در مکان‌های مختلف از جمله مکزیک، کوبا، استرالیا و نیوزیلند خلق کرده است. آثار او اغلب با محیط اطراف تعامل دارند و از طریق بافت و رنگ، فضاهای مینیمالیستی و مفهومی ایجاد می‌کنند.

علاوه بر او، امانوئل مورُو (معمار و هنرمند فرانسوی مقیم توکیو) نیز در پروژه‌ای با برند mt، یک نصب هنری با استفاده از ۶۰۰۰ نوار چسب واشی در ۱۰۰ رنگ مختلف خلق کرد. این اثر، فضایی رنگارنگ و فراگیر را ایجاد کرد که بازدیدکنندگان را در میان خطوط متقاطع و رنگ‌های زنده غوطه‌ور می‌کرد.

جک راوی، هنرمند بریتانیایی، نیز مجموعه‌ای از چسب‌های واشی با طراحی‌های خاص خود را ارائه داده است. او با استفاده از عکس‌های قدیمی و طراحی‌های نوستالژیک، به پروژه‌های هنری و دست‌سازِ خودحس داستان‌گویی و عمق می‌بخشد.

اگر بخواهیم از دیگر هنرمندانی که از این ابزار در خلقِ آثارِ خود توجه کرده‌اند، نام ببریم باید به ملودی مالیتزکه، (هنرمند آمریکایی) اشاره کنیم که از چسب واشی در کارگاه‌های آموزشی خود استفاده می‌کند. او با آموزش تکنیک‌های خاص، به هنرجویان کمک می‌کند تا با استفاده از این ماده، آثار هنری مانند شاخه‌های شکوفه‌های گیلاس خلق کنند. دیگر هم‌وطنِ او ربکا وارد، نیز  از چسب‌های رنگی در نصب‌های هنری خود استفاده می‌کند.

نتیجه‌گیری

چسب واشی، با ویژگی‌هایی چون چسبندگی موقت، تنوع در رنگ و طرح، و قابلیت استفاده مجدد، به ابزاری خلاقانه و کاربردی در محیط‌های آموزشی تبدیل شده است. این نوارهای تزئینی نه‌تنها به زیباسازی فضاهای آموزشی کمک می‌کنند، بلکه در سازماندهی، آموزش مفاهیم و افزایش تعامل دانش‌آموزان نیز نقش مؤثری دارند.

در محیط‌های آموزشی، چسب واشی می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای نشانه‌گذاری کتاب‌ها، برجسته‌سازی نکات مهم در جزوات، تزئین لوازم‌التحریر و حتی ایجاد نمودارهای آموزشی رنگی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، در پروژه‌های مدرسه‌ای و علمی، این چسب‌ها می‌توانند به دانش‌آموزان کمک کنند تا با خلاقیت بیشتری به طراحی و ارائه پروژه‌های خود بپردازند.

در مجموع، چسب واشی با کاربردهای متنوع و قابلیت‌های منحصر به فرد خود، می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر در بهبود فرآیند آموزش و یادگیری در محیط‌های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.